مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
352
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
آية اللّه خاسارى به بلخاب رفتند و او را با احترام به سانچارك بازگردانيدند . در دوران حكومت امان اللّه خان مردم از آزادى نسبى برخوردار شدند و علما فرصت بهترى براى تبليغ و ارشاد پيدا كردند . مرحوم آية اللّه خاسارى ، از فرصت به وجود آمده به خوبى بهره گرفت و علنا به ارشاد و هدايت مردم همت گماشت . او حوزهء تبليغاتش را گسترش داد و به فرمان او در تمام روستاها و قصبات شيعهنشين مساجد و حسينيه بنا نهاده شد و روحانيان در ايام تبليغ به آن محلّهها اعزام مىشدند ؛ آية اللّه خاسارى ، در سال 1298 ه . ق . مدرسه علميهء خاسار را بنا نهاد ، يكى از كارهاى ماندگار او برقرار كردن ارتباط بين شيعيان افغانستان ، ايران و عراق و آشنا كردن مردم با فرهنگ و مذهب و اصول و فروع فقه شيعه و مراجع تقليد بود . آية اللّه خاسارى از راه باميان و كابل عازم زيارت عتبات عاليات گشت . او در طول مسير به سخنرانى و ارشاد مردم مىپرداخت ؛ بهويژه در شهرهاى باميان و كابل و پيشاور مردم از وجود او بهرهها بردند . وى در شهر كربلا استادش آية اللّه ملا هاشم خراسانى را ملاقات كرد ، وى توسط استاد به علما و مراجعى چون آية اللّه ميرزا محمّد حسين نائينى ، آية اللّه سيد ابو الحسن اصفهانى و آية اللّه صدر بزرگ قمى معرفى شد و مورد تفقد آنان قرار گرفت و به عنوان نماينده آنها در جامعه شيعه افغانستان معرفى گرديد . فضائل اخلاقى او آية اللّه خاسارى فضائل و صفات اخلاقى زيادى داشت كه او را محبوب قلبها ساخته بود . آن صفات پسنديده را مىتوان به چند دسته تقسيم كرد : 1 - تهجد و شبزندهدارى . نماز شب را در سفر و در حضر ترك نمىكرد . 2 - قناعت و عزت نفس . هيچگاه ديده نشد كه وى از سهم مبارك امام عليه السّلام كه در اختيارش بود ، براى مصارف شخصى استفاده كرده باشد و حتى از آن به عنوان قرض الحسنه برنمىداشت . روزى به دو نفر از شاگردانش فرمود برويد پيش فلان كس و مقدارى پول قرض كنيد . آنها عرض كردند سهم امام عليه السّلام كه خدمت شماست ، از آن به عنوان قرض الحسنه برداريد . وى با ناراحتى گفت : اگر ما از اين پول قرض الحسنه